NFPA 30A ، لوله کشی و اجزاء سیستم توزیع سوخت

نکات برگزیده مطلب
  • NFPA 30
  • NFPA
  • NFPA 30A
  • استاندارد ایمنی
  • استاندارد آتش نشانی

استاندارد NFPA 30A (تأسیسات توزیع سوخت وسایل نقلیه موتوری و گاراژهای تعمیرگاهی) از زیر مجموعه های استاندارد ایمنی NFPA می‌­باشد که به بررسی جایگاه ها و سیستم های توزیع سوخت و الزامات ایمنی آن­ها می‌­پردازد. این استاندارد شامل ویرایش های مختلفی است که نسخۀ 2003 آن توسط کمیتۀ فنی ایستگاه های خدمات خودرو سازی و دریایی سازمان NFPA و در شهر دالاس ایالت تگزاس آمریکا تهیه و تألیف شده است.

این کد در واقع به عنوان ادامه ای بر فصل 7 استاندارد NFPA 30 می­‌باشد که توسط کمیتۀ فنی مایعات قابل اشتعال و احتراق توسعه یافته است. در این کد الزامات مفصل تری در خصوص سیستم های سوخت رسانی وسایل نقلیه و سوخت ها و روش های جایگزین ارائه گردیده است.

کد استاندارد NFPA 30A شامل 13 فصل است که شما می­توانید 4 فصل اول آن شامل کلیات، مراجع مورد استفاده در استاندارد، تعاریف و مخازن ذخیرۀ مایعات را در مقالۀ NFPA 30A، استاندارد مخازن ذخیرۀ سوخت مطالعه بفرمایید. همچنین شما می‌­توانید با مراجعه به مقالۀ عناوین و لیست استاندارد های NFPA، با موضوعات و عناوین دیگر کدهای استاندارد NFPA آشنا شوید.

در ادامۀ این مطلب فصل های بعدی کد استاندارد NFPA 30A شامل فصل های 5 و 6 در خصوص الزامات مرتبط با سیستم لوله کشی جایگاه سوخت و تجهیزات توزیع سوخت شامل دیسپنسرها، پمپ ها، نازل و… آورده شده است.

NFPA 30A ، لوله کشی و اجزاء سیستم توزیع سوخت

فصل پنجم : لوله کشی

این فصل در مورد الزامات مرتبط با سیستم های لوله کشی (Piping) در جایگاه های توزیع سوخت است.  اصولاً سیستم پایپینگ متشکل از قسمت های زیر می‌­باشد:

 لوله، شیلنگ، فلنج، پیچ و مهره، واشر، شیرآلات، اتصالات، اتصالات انعطاف پذیر، قسمتهای تحت فشار اجزای دیگر از قبیل اتصالات انبساطی و صافی ها، دستگاه هایی که به منظور دستیابی به اهدافی مانند مخلوط کردن ، جداسازی ، تفریق ، توزیع ، اندازه گیری ، کنترل جریان یا مهار ثانویه مایعات و بخارهای مرتبط در خدمت آنها هستند.

در فصل 5 کد استاندارد NFPA 30 توضیحاتی در خصوص طراحی، ساخت، مونتاژ، آزمایش و بازرسی سیستم لوله کشی جایگاه سوخت ارائه گردیده است. همچنین شما می­‌توانید با مراجعه به مقاله های استانداردهای لوله و شیر آلات، اصول طراحی سیستم های لوله کشی (Piping) و روش های اتصال لوله ها اطلاعات کاملی در خصوص سیستم های پایپینگ کسب نمایید.

لوله کشی سیستم های توزیع سوخت معمولاً از جنس لوله های فلزی و بدون انعطاف است اما این امر برای اسکله های شناور موجود در دریا دارای استثناء است که به صورت زیر می‌­باشد.

در جائیکه توزیع سوخت از یک سازه یا اسکله شناور در آب است، باید از شلنگ انعطاف پذیر روغنی تأیید شده مجاز به منظور ارتباط بین ساحل و ساختار شناور یا اسکله، و بین بخش های جداگانه سازه شناور استفاده شود. این امر به این علت است که به دلیل تغییرات در سطح آب و یا امواج دریا سازۀ اسکلۀ شناور دارای تغییر محل می­‌شود و در صورتی که لوله کشی از انعطاف لازم برخوردار نباشد می‌­تواند سبب گسیختگی سیستم و ایجاد خطر گردد.

NFPA 30A ، لوله کشی

الزامات سیستم لوله کشی جایگاه های سوخت

از جمله الزامات در خصوص سیستم های لوله کشی جایگاه های سوخت در این کد استاندارد عبارتند از:

  • لوله کشی باید به نحوی انجام شود که لوله ها و اتصالات از آسیب های فیزیکی در امان باشند. این لوله ها باید درمسیرهای مشخص با دیواره های محافظ قرار گیرند و فشار زیادی به آنها اعمال نگردد. همچنین باید لوله ها به هیچ وجه در معرض آتش نباشند.
  • هر بخشی از سیستم لوله کشی که با خاک در تماس باشد، لازم است تا مطابق یک رویه مهندسی خوب از خوردگی محافظت شود.
  • کلیۀ لوله های سیستم انتقال سوخت که داخل ساختمان و خارج از محوطۀ دیسپنسرها هستند، لازم است تا به وسیلۀ طوقه های محافظ افقی و عمودی پوشانده شوند. این طوقه های محافظ باید دارای قابلیتی باشند که حداقل 2 ساعت در برابر آتش مقاومت کنند.
  • هر لوله انتقال سوخت باید با کد رنگ یا مارک مخصوص مشخص شود تا محصول و سیالی که از آن عبور می­‌کند معلوم گردد. کد رنگ یا مارک باید در طول عمر نصب لوله در حالت واضح و خوانا حفظ شود.
  • شیرهای قطع کن و شیر یکطرفه هایی که در مسیر سیستم لوله کشی قرار دارند، لازم است تا به شیر فشار شکن متصل باشند. این امر از این رو انجام می­شود که هرگونه افزایش فشار ناگهانی در جریان به علت تغییر ناگهانی دبی سیال توسط شیرها و یا تغییرات حرارتی در دمای سیال موجود در مخزن، توسط تجهیزات کاهندۀ فشار خنثی گردد.

نصب تجهیزات لوله کشی

برخی الزامات در نصب و اتصال سیستم پایپینگ عبارتند از:

  • شعاع خم برای لوله کشی و لوله هایی که خم شده اند ، نباید کمتر از مقدار توصیه شده توسط سازنده باشد.
  • اتصالات انعطاف پذیر در سیستم لوله کشی باید برای کاربرد های زیر استفاده شود :
  • محل اتصال لوله های ورود و خروج مایعات، لولۀ ونت خروجی بخارات و لولۀ بازگشت بخارات به مخازن زیرزمینی
  • در محل پایۀ هر نوع لولۀ ونت
  • در نقاطی که لوله کشی تغییر جهت می­‌دهد برای کاهش فشار و تنش در آن نقاط می‌­توان از اتصالات انعطاف پذیر استفاده کرد.
  • در صورتی که از لوله کشی پلاستیکی تقویت شده با فایبرگلاس (FRP) استفاده می­شود، چنانچه هر دو شرط زیر برقرار باشد لازم نیست از اتصالات انعطاف پذیر استفاده گردد. اول اینکه قطر لوله بالای 100 میلیمتر (4 اینچ) نباشد و دوم این که هنگامی که از اتصال برای تغییر جهت لوله استفاده می­‌شود میزان فاصلۀ تغییر جهت از 1220 میلیمتر (4 فوت) کمتر نباشد.

تست و آزمایش سیستم لوله کشی

تمام لوله ها و سیستم های مهار کننده و اتصالات لوله ها باید قبل از قرار گیری در محل و پوشاندن توسط طوقه ها و استفاده از آن ها مورد آزمایش قرار بگیرند. این آزمایش ها شامل مراحل مختلفی است که در زیر به آن ها اشاره می­‌گردد.

تست مهار ثانویه لوله ها (Secondary Containment Piping)

لوله کشی مهارکننده ثانویه باید دارای فضای بینابینی (حلقوی) باشد که به صورت هیدرواستاتیک یا با فشار هوا با حداقل فشار نسبی 34.5 کیلو پاسکال (5 psi) مورد آزمایش قرار گیرد و یا باید مطابق با لیست یا دستورالعمل های تولید کنندگان آزمایش شود. منبع فشار باید درون سیستم مورد آزمایش بسته شود تا اطمینان حاصل شود که آزمایش بر روی یک سیستم بسته انجام شده است.

تست تعمیر و نگهداری و نشتی (Maintenance and Leak Detection Testing)

در این تست باید نشتی های سیستم مشخص گردد و سیستم لوله کشی که مایعات قابل اشتعال یا قابل احتراق را عبور می­دهد، نباید از نظر پنوماتیک آزمایش شود. در سیستم های پمپاژ از راه دور، هر پمپ باید در قسمت تخلیه، دستگاه ردیابی نشتی را نصب کند تا در صورت عدم استفاده از لوله کشی و دیسپنسرها، آثار وجود نشتی مشخص گردد.

هر وسیله ردیابی نشت باید حداقل هر سال یک بار مطابق با دستورالعمل های سازندگان بررسی و آزمایش شود تا از نصب و عملکرد مناسب آن اطمینان حاصل شود.

NFPA 30A ، نشت یاب سیستم لوله

لوله کشی ونت (Vent Piping)

الزامات مربوط به لوله کشی سیستم ونت مخازن ذخیرۀ سوخت جهت خروج بخارات در بخش 5.7 استاندارد NFPA 30 قابل مشاهده است و از دیگر نکات مهم در این خصوص عبارتند از:

  • لوله های تهویه برای ذخیره مخازن حاوی مایعات قابل اشتعال و احتراق فقط به منظور تخلیۀ بخارها باید در جهت رو به بالا انجام شوند و حداقل 3.6 متر (12 فوت) بالاتر از سطح خاتمه یابند.
  • در صورتی که لولۀ ونت از سایه بان یا دیواره ای دیگر بالاتر از مخزن عبور نماید لازم است تا حداقل به میزان 1.5 متر یا 5 فوت از سطح سایه بان بالاتر رود.
NFPA 30A ، لوله کشی ونت

فصل ششم : سیستم توزیع سوخت

این فصل در واقع الزامات و خصوصیات تجهیزات و لوازم سیستم توزیع سوخت در جایگاه ها و مراکزی که سوخت را به وسایل نقلیه و مصرف کنندگان می­‌رسانند، بیان می­‌کند. برخی از این الزامات که شامل موارد کلی و جزئی در سیستم توزیع سوخت می‌­باشند در زیر آورده شده است.

سکوها و دیسپنسرها

  • محل قرار گیری دیسپنسرها و وسایل توزیع سوخت باید به صورت زیر باشد :
  • فاصلۀ 10 فوت یا بیشتر از خطوط املاک دیگر
  • فاصلۀ 10 فوت یا بیشتر از ساختمان ها به غیر از سایبان ها و ساختمان هایی که سطوح دیواره خارجی قابل احتراق دارند یا ساختمان هایی که دارای سطح دیواری خارجی قابل احتراق نیستند اما نمی‌­توانند بیش از یک ساعت برابر آتش مقاومت کنند.
  • جایگاه باید به گونه ای باشد که وسیلۀ نقلیه ای که می­خواهد در آن سوخت گیری کند به طور کامل داخل محدودۀ جایگاه قرار بگیرد.
  • زمانی که شیلنگ دیسپنسر کاملاً کشیده می­‌شود، نازل نباید به فاصلۀ کمتر از 1.5 متر (5 فوت) از حد خروجی جایگاه برسد.
  • سوخت نباید با فشار در ظروف و بشکه ها ریخته شوند که ممکن است سبب پاشش آن به محیط شود.
  • مایعات قابل اشتعال و احتراق موجود در مخازن ذخیره ثابت، با استفاده از پمپ های ثابت و فیکس شده  از مخازن منتقل می شوند تا امکان کنترل جریان و جلوگیری از نشت یا تخلیه تصادفی، وجود داشته باشد.
  • تغییر ساختار و بهبود عملکرد دیسپنسر ها منوط به انجام آزمایش های متعدد و کسب اجازه از مراجع و سازمان های ذی صلاح است.
  • عملکرد پمپ ها باید به گونه ای باشد که هنگام برداشتن نازل از جای خود شروع به کار کنند و این امر توسط تجهیزات کنترلی، کنترل گردد. همچنین این سیستم کنترل باید به گونه ای باشد که زمانی که تمام نازل ها در جای خود قرار می­گیرند، پمپ ها خاموش شوند.
  • دیسپنسرها باید روی سکوهای بتنی سوار شوند تا از برخورد وسایل نقلیه با آن­ها و ایجاد صدمات محافظت گردند. همچنین باید سعی شود تا دیسپنسرها و سکوهای سوختگیری در زمین شیب دار نصب نشوند.
  • دیسپنسرهای مخصوص پر کردن تانکرهای سوخت در صورت وجود در جایگاه، لازم است تا 6 متر (20 فوت) از دیسپنسرهای توزیع سوخت وسایل نقلیه فاصله داشته باشند.
  • زمانی که لازم است دیسپنسر مورد تعمیرات قرار گیرد و انجام این تعمیرات می­‌تواند ریسک ایمنی به دنبال داشته باشد، لازم است تا نکات زیر قبل از انجام تعمیرات رعایت گردد:
  • فقط افراد متخصص و آگاه در انجام تعمیر و نگهداری مورد نیاز، باید کار را انجام دهند.
  • تمام جریان برق موجود در دستگاه هایی از قبیل دیسپنسرها، پمپ ها و تجهیزات کنترلی باید از مدار اصلی قطع شوند.
  • در صورت نصب شیر اضطراری قطع کن در دیسپنسرها، لازم است تا این شیر بسته شود.
  • هنگام تعمیر از تردد وسایل نقلیه و افراد غیر مجاز در فاصلۀ کمتر از 6 متری دیسپنسرها جلوگیری شود.
  • الگوهای ترافیک و حرکت وسایل نقلیه موتوری در تأسیسات توزیع سوخت (جایگاه سوخت) باید به گونه ای طراحی شود که مانع از حرکت وسایل نقلیه ای شود که نمی­توانند وارد محل عبور و قرار گیری ماشین ها هنگام سوخت گیری شوند.
  • قبل از ورودی لولۀ سوخت به دیسپنسر لازم است یک شیر قطع کن اضطراری (Breakaway Valve) نصب شود تا در صورت اعمال ضربه به دیسپنسر یا بالا رفتن حرارت به علت آتش سوزی، این شیر به طور خودکار جریان سوخت را به سمت دیسپنسر قطع کند. این شیر باید مطابق با دستورالعمل های سازندگان در محل نصب شود.
  • ویژگی بسته شدن خودکار شیر قطع کن اضطراری باید در زمان نصب و حداقل یک بار در هر سال پس از آن با قطع دستی اتصال آزمایش شود. سوابق این آزمایشات باید در محل نگهداری شود یا توسط مرجع دارای صلاحیت قضایی ظرف 24 ساعت پس از درخواست کلامی یا کتبی در دسترس برای بازرسی قرار گیرد.
NFPA 30A ، دیسپنسر جایگاه

پمپ های شناور

این قسمت از فصل ششم کد استاندارد NFPA 30A اشاره به سیستم های توزیع سوختی دارد که فرایند انتقال سوخت از مخزن به دیسپنسرها توسط پمپ یا پمپ هایی صورت می­‌گیرد که درون خود دیسپنسرها نیستند و به عبارتی همان پمپ های شناور موجود در مخازن ذخیرۀ سوخت هستند که از مخزن سوخت را مکش کرده و به دیسپنسرها می‌­فرستند. الزامات مربوط به پمپ های شناور موجود در این استاندارد عبارتند از :

  • پمپ ها باید به گونه ای در سیستم طراحی و استفاده شوند که فشار هیچ نقطه ای از سیستم از فشار کاری مجاز آن بیشتر نشود.
  • هر پمپ شناور باید دارای یک وسیله ردیابی نشت در سمت تخلیه باشد که در صورت نشت لوله و یا یک دیسپنسر، با ایجاد علامت صوتی یا نور قابل مشاهده، نشتی را اطلاع دهد. هر دستگاه تشخیص نشت باید حداقل هر سال یک بار مطابق با مشخصات سازندگان بررسی و آزمایش شود تا از نصب و عملکرد مناسب آن اطمینان حاصل شود.
  • نحوۀ قرار گیری پمپ باید به نحوی باشد که روی آن فشاری وارد نشود و از صدمات و آسیب ها در امان باشد.
  • دریچۀ مخزن که پمپ شناور روی آن نصب می­شود، نباید بزرگتر از حد لازم برای بازرسی و نگهداری بوده و باید دارای یک پوشش مناسب باشد.
پمپ های شناور

شیلنگ سوخت

شیلنگ سوخت وسیله ای است که از دیسپنسر خارج شده و در انتهای آن نازل قرار دارد. شیلنگ سوخت انعطاف پذیر است و سوخت را از دیسپنسر به خودرو انتقال می­دهد. الزامات مربوط به شیلنگ سوخت عبارتند از:

  • طول شیلنگ در جایگاه های سوخت نباید از 5.5 متر (18 فوت) تجاوز کند. در سیستم های توزیع سوخت وسایل دریایی که لازم است طول شیلنگ از 5.5 متر بیشتر باشد، باید شیلنگ در برابر آسیب های مختلف محافظت شود.
  • شیر اضطراری قطع کن (Breakaway) باید در هردو طرف شیلنگ سوخت خروجی از دیسپنسر نصب شود، تا درصورتی که یکی از آن­ها در زمان حادثه عمل نکرد دیگری به وظیفۀ خود عمل کند.
شیلنگ سوخت

نازل سوخت

نازل در واقع آخرین قسمت از تجیزات انتقال دهندۀ سوخت در جایگاه است که سوخت خارج شده از دیسپنسر را پس از عبور از شیلنگ، به باک خودرو منتقل می‌کند. الزامات مربوط به نازل های سوخت در کد استاندارد  NFPA 30A عبارتند از :

  • اتصال شیلنگ و نازل باید محکم باشد و طبق بخش 19A کد استاندارد UL 842 انجام گردد.
  • در محل خروج شیلنگ از دیسپنسر باید یک شیر قطع کن در نظر گرفته شود تا چنانچه شیر نازل خراب شد و نتوانست جریان را متوقف کند، آن شیر بسته شود و جریان سوخت به بیرون نریزد. همچنین زمانی که عمر نازل پایان یافته و بخواهد تعویض شود، با بستن این شیر مورد نظر عملیات تعویض نازل به سهولت انجام می­‌گردد.
  • نازل های سوخت باید دارای قطع کن اتوماتیک باشند تا در زمان سوختگیری، هنگام پر شدن باک خودرو، نازل به طور اتوماتیک جریان را متوقف کند.
NFPA 30A ، نازل سوخت

تجهیزات قطع کن اضطراری الکتریکی (Emergency Electrical Disconnects)

سیستم های توزیع سوخت باید با یک یا چند دستگاه خاموش کننده اضطراری الکتریکی کاملاً مشخص کنترل شوند. این تجهیزات کنترلی باید در مکان های مناسب نصب و استفاده شوند و فاصلۀ آن­ها با دیسپنسرها نباید کمتر از 6 متر (20 فوت) و یا بیشتر از 30 متر (100 فوت) باشد.

این تجهیزات کنترلی باید در زمان اضطراری جریان برق کلیۀ دیسپنسرها، پمپ ها، تجهیزات و لوازم جانبی برقی، کنترلی و مدار های سیگنالی را قطع کنند. پس از حل مشکل برای وصل کردن مجدد جریان، اوپراتور باید به صورت دستی این کار را انجام دهد و نحوۀ تنظیم مجدد آن باید از مراجع ذی صلاح برگرفته شود.

همچنین جهت اطمینان از عملکرد صحیح سیستم می­توان از چند تجهیز کنترلی جداگانه در سیستم استفاده کرد تا در مواقع اضطراری در صورت عدم عملکرد یکی از تجهیزات قطع کن، دیگر تجهیزات وظیفۀ مرتبط با آن را انجام دهند.

قطع کن ها باید علاوه بر عملکرد اتوماتیک، قابلیت عملکرد دستی را هم داشته باشند تا در صورت لزوم و مثلاً در موقع تعمیرات، اوپراتور بتواند به صورت دستی جریان برق تجهیزات را قطع کند.

تجهیزات قطع کن اضطراری الکتریکی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا