اصطلاح لوله کشی یا پایپینگ عموما در مسائل مربوط به انتقال سیال از طریق لوله، اتصالات مربوطه و شیرآلات به کار برده می شود . به عبارت دیگر به سیستم لوله کشی در تاسیسات پایپینگ گفته می شود که این سیستم شامل اتصالات، لوله ها، شیر ها و انواع تجهیزات ایمنی و ابزاری می شود که وظیفه انتقال سیالات مختلف از جمله گازها و مایعات را بر عهده دارند.
پایپ لاین یا خط لوله معمولا به مجموعه ای از لوله ها گفته می شود که در یک مسیر طولانی به هم متصل شده و غالبا جوش خورده اند و وظیفه انتقال سیالات را در یک مسیر طولانی به عهده دارند در حالی که پایپینگ به مجموعه فشرده ای از لوله ها گفته می شود که در یک فضای مشخص و مرز بندی شده به همراه شیر آلات و اتصالات و سایر اجزای سیستم، قرار گرفته است.
از نگاه عملیاتی به هر نوع سیستم یکپارچه لوله‌کشی در تأسیسات ساختمانی و یا صنعتی که هدف مشترکی را دنبال می‌کنند، پایپینگ گفته میشود. اما انواع پایپینگ با توجه به نوع کاربرد، نوع مکان و حتی صنعت به کار رفته متفاوت است. انواع سیستم‌های لوله‌کشی با توجه به نوع کاربرد و صنایع به قرار زیر هستند:
به هر نوع سیستم لوله‌کشی در فرآیندهای صنعتی برای انتقال، تبدیل و ذخیره‌سازی متریال‌های کارخانه‌ای گفته میشود. پایپینگ فضاهای پالایشگاهی و یا پتروشیمی و نیروگاهی از این نمونه هستند.
متریال ساخت شیرآلات از موضوعات کلیدی در طراحی سیستم‌های پایپینگ است. هر شیر از بخش‌های مختلفی مانند بدنه، گیت و سیت تشکیل شده است که کاملاً در مسیر جریان سیال قرار دارند. متریال ساخت شیر باید با خصوصیات فیزیکی و شیمیایی سیال عبوری مانند دما، فشار، خصوصیات اسیدی، بازی و سایشی و… سازگار باشد.
متریال و سایز لوله بر اساس پارامترهایی مانند ماهیت، فشار، دما و دبی سیال انتخاب می شود. در حال حاضر دامنه بسیار وسیعی از متریال های مختلف فلزی و غیر فلزی برای انتقال سیال مورد استفاده قرار می گیرند.
متریال ساخت شیر در قیمت آنها و هزینه اجرای سیستم‌های پایپینگ کاملاً تأثیرگذار است، اما کاملاً تحت تأثیر شرایط پروژه قرار دارد. لذا صرفاً نمی‌توانیم به خاطر صرفه‌جویی در هزینه‌ها از شیرها با سایزهای غیرتخصصی و یا متریال‌های ناسازگار با شرایط سیال استفاده کنیم.
شیرها یا ولوها وسیله‌های مکانیکی هستند که جریان و فشار را در یک سیستم لوله کشی یا پایپینگ کنترل می‌کنند. در واقع ولو ها یا شیر آلات، وسایلی برای کنترل جریان سیال از لوله ها و اتصالات هستند و برای قطع کردن و تنظیم جریان سیالات با استفاده از اجزای مکانیکی متحرک، در یک سیستم پایپینگ مورد استفاده قرار می گیرند.
شیر آلات اجزای ضروری هر سیستم پایپینگ هستند و بسته به شرایط مختلفی از جمله فشار کاری، جنس مورد نظر (محیط سیال)، فضای کاری و نوع کارکرد مورد انتظار، به انواع مختلفی تقسیم می شود.
از نظر جنس، شیر آلات به انواع مختلفی تقسیم بندی می شوند:
سایر جنس های دیگر که بر اساس نوع نیاز یا بستگی به محیط کاری شیر به صورت سفارشی ساخته می شوند.
مهمترین قسمت از اجزای و تجهیزات پایپینگ لوله (pipe) می باشد. لوله یک استوانه توخالی است که جهت هدایت یا انتقال سیالات محلی به محل دیگر مورد استفاده قرار می گیرد. دو اصطلاح مختلف تیوب (tube) و پایپ (pipe) معمولا در متون فارسی به لفظ لوله ترجمه می شوند. اما باید توجه داشته باشیم که تفاوت اصلی لوله و تیوب، ابعاد مورد استفاده برای توصیف سایز لوله و تیوب می باشد.
به عبارت دیگر از پایپ برای انتقال سیال از یک نقطه به نقطه دیگر با فاصله نسبتا زیاد استفاده می شود که عموما سایز بالای 2 اینچ است و از تیوب برای گردش سیال در داخل یک سیستم یا ماشین محدود به منظور انتقال انرژی و سیستم های ابزاردقیق بکار می رود که عموماً سایز کمتر از 2 اینچ است.
همچنین معمولا برای لوله، قطر داخلی (ID) تقریبا با اندازه نامی لوله (nominal pipe size) برای ضخامت دیواره استاندارد مطابقت دارد. اما برای تیوب، قطر خارجی (OD) نزدیک با سایز تیوب برابر است. در استانداردهای روز اروپا، لوله و تیوب به وسیله قطر خارجی و ضخامت دیوار توصیف می‌شوند.
متریال ساخت لوله مهمترین فاکتور فنی برای طراحی سیستم‌های پایپینگ است. از آنجا که سیالات صنعتی و ساختمانی متفاوت هستند و ملاحظات فیزیکی و شیمیایی متفاوتی نیز دارند، لذا به پایپ‌ها با متریال‌های تخصصی نیاز داریم که به قرار زیر هستند:
برای تشخیص، کنترل و تحت نظر داشتن فشار، دما و دبی جریان سیال معمولا از قطعات و اجزای روی خط از قبیل فیتینگ‌ها، شیرها و سایر تجهیزات استفاده می شود.
در بدنه صنایع، انبوه سیالات خاص با خصوصیات فیزیکی و شیمیایی متفاوت وجود دارد. سیالات تحت فشار، سیالات خیلی داغ و حتی خیلی سرد، سیالات چگال و حتی سیالات خورنده و سایشی و… از شرایط عادی فضاهای صنعتی هستند.
برخی از سیالات به شدت انفجاری و یا اسیدی و حتی سمی و کشنده هستند که قاعدتاً برای طراحی پایپینگ چنین سیستم‌های صنعتی با حضور چنین سیالاتی به استفاده از آلیاژهای خاص مانند موارد زیر نیاز داریم:
سیستم‌های پایپینگ از اتصال تعداد زیاد لوله‌ها به یکدیگر و یا اتصال آنها به شیرها و تجهیزات ابزار دقیق ساخته می‌شوند. لذا برای هر لوله قاعدتاً به حداقل ۲ اتصال استاندارد در ابتدا و انتهای آنها نیاز داریم. این اتصالات باید طراحی استانداردی داشته باشند. متریال آنها با جنس لوله و نوع سیال همخوانی داشته باشد و در سایز مناسب لوله انتخاب شوند. انواع این اتصالات به قرار زیر هستند:
هر لوله یک مجرای فلزی یا غیرفلزی برای عبور سیالات است که با توجه به نوع ساخت در دو گروه کلی لوله‌های درزدار و یا لوله‌های بدون درز قرار می‌گیرند. این دسته‌بندی انواع لوله‌ها در سیستم‌های پایپینگ به قرار زیر هستند:
دراین روش لوله ها ابتدا ورق به شکل لوله فرم داده شده وسپس محل درز به وسیله جوش به هم پیوسته می شود. این لوله ها به دو صورت مارپیچ و ساده ساخته می شود.
دراین روش لوله ها بدون درز بوده و برای ساخت آن یک قطعه شمش را گرم کرده و توسط سمبه ماتریس ازیک قالب مخصوص عبورداده و سپس باغلطکهای مخصوص تحت نورد وکشش قرارمی دهند تا اندازه مورد نظر بدست آید.
جنس لوله مهمترین فاکتور فنی برای ارزیابی قابلیت‌های کاربردی آنها است. برای تولید انواع لوله در صنعت پایپینگ از انواع آلیاژهای فلزی استفاده می‌کنند. هر کدام از این آلیاژها خصوصیاتی دارند که مطابق با نوع سیال عبوری، شرایط سیستم صنعتی و خصوصیات فیزیکی فرایند انتخاب می‌شوند. انواع متریال ساخت لوله‌ها در صنعت پایپینگ به قرار زیر است:
لوله گالوانیزه: استفاده جهت خطوط لوله آب
لوله کربن استیل: استفاده جهت مایعات و گازهایی که خطر خوردگی ندارند
لوله کربن استیل نیس: استفاده جهت مایعاتی که کمی خاصیت خورندگی دارند
لوله کربن استیلLTCS: استفاده جهت مایعات با دمای بسیار پایین
لوله کاپرنیکل: لوله های مقاوم در برابر سایش، مانند خط Water Fire
لوله استنلس استیل: استفاده جهت مایعات با درجه خورندگی بسیار بالا
لوله هایGRP و GRE: استفاده جهت انتقال مایعات با خورندگی بالا و فشارپایین و خطوط زیرزمینی مانند آب دریا
فیتینگ یا اتصالات لوله، برای اتصال چند قسمت مختلف، تغییر راستای جریان، توزیع جریان، افزایش یا کاهش ظرفیت جریان و اتصال به کار می‌روند.
فلنج لوله یک دیسک، برجستگی یا حلقه است که به انتهای لوله متصل است. اتصالات فلنجی معمولا از طریق پیچ کردن دو فلنج به یکدیگر و قرار گرفتن یک واشر جهت آب‌بندی بین دو فلنج برقرار می گردند. فلنچ ها معمولا دارای سوراخ‌هایی برای پیچ است و به انتهای لوله یا تیوب پیچ یا جوش داده میشود تا امکان اتصال قطعات دیگر به لوله فراهم شود. فلنج‌ها دسترسی آسانی برای تعمیرات، تمیزکاری، بازرسی یا تغییرات فراهم می‌کنند.
در صنعت پایپینگ، برای اتصالات فلنجی از استاد بولت (Stud Bolts) و ماشین بولت (Machine Bolts) استفاده میشود. استاد بولت یک میله رزوه شده با دو مهره شش وجهی سنگین است؛ در حالی که ماشین بولت دارای یک سر و یک مهره میباشد. انتخاب مواد پیچ بستگی به تطابق با متریال فلنج، شرایط سرویس، خواص مکانیکی و خواص دما بالا دارد.
ساپورت‌های لوله، قطعاتی از پایپینگ هستند که برای نگه داشتن و بالا بردن لوله از یک سازه نگه دارنده برای آرایش عمودی و افقی طراحی می‌شوند.
ساپورت های طراحی شده برای امکان حرکت طولی به دلیل انبساط- انقباض:
مثال هایی دیگر از ساپورت پایپینگ:
قطعات ویژه برای انجام وظایف خاصی در پایپینگ استفاده می‌شوند.
انواع قطعات ویژه
بخش ابتدا و انتهای هر لوله باید به روش‌های کاملاً استاندارد با لوله بعدی و یا تجهیزات کنترلی و اندازه‌گیری متصل شود. برای این منظور انواع اتصالات پایپینگ طراحی شده است که نوع آنها با توجه به نوع شرایط فیزیکی و فرایندی سیستم انتخاب میشود. انتخاب نوع انتها برای اجزای پایپینگ به نوع اتصال مورد استفاده در یک سیستم پایپینگ خاص بستگی دارد.
پایپینگ یک صنعت تمام عیار در علوم مهندسی مکانیک است و در آن تمام و کمال به چگونگی لوله‌کشی بخش‌های مختلف فرآیندهای صنعتی و ساختمانی پرداخته خواهد شد. برای انجام پایپینگ به مطالعات دقیق فرایند، بررسی جامع شرایط پروژه، نوع سیالات و نوع مشخصه‌های فیزیکی فرایند نیاز داریم. پروژه های پایپینگ اصولا سه مرحله کلی دارند:
در این مرحله مطابق ID&P کلیه مدارک اجرایی از جمله Plan Plot و ISO و Spec های مربوطه و … تهیه می شود. ابتدا طرح کلی جریان ترسیم می گردد که چه چیزی از چه نقطه ای تا کدام نقطه ادامه می یابد. سپس نقشه های مربوطه تهیه شده و بصورت مدارک اجرایی تحویل کارفرما می گردد.
این نقشه ها اصلی ترین مدارک اجرایی پایپینگ می باشند که بصورت سه بعدی ترسیم شده و مشخص کننده تمام جزئیات لوله ها و متعلقات آنها در اندازه های معین می باشد. در نقشه های ایزو کلیه مشخصات اجرایی پایپینگ مانند سایز، طول و جنس لوله، مسیر لوله کشی و محل هایی که لوله ها به تجهیزات متصل می شوند و محل پایه ها و نگهدارنده های سیستم لوله کشی را نشان داده می شود.
تدارکات به فرآیندهایی شامل تهیه لیست مناقصه گران، برگزاری مناقصه، انتخاب پیمانکار، انعقاد قرارداد و انجام مراحل خرید و حمل مواد مورد نیاز(Material) به محل اجرای پروژه اطلاق می گردد .
به فراِیندهایی که به منظور پیاده سازی نقشه های تهیه شده در مراحل طراحی صورت می پذیرد، اجرا یا ساخت گفته می شود. هسته اصلی اجرای لوله کشی صنعتی دفتر فنی پایپینگ می باشد.
لوله کشی در فرآیندهای صنعتی، صنایع دریایی، انتقال مواد، تاسیسات نفت و گاز و پتروشیمی، مصارف شهری و… مورد استفاده قرار میگیرد.
لوله‌کشی فرآیندی (Process piping): به منظور انتقال سیال مابین مخازن مختلف و واحدهای فرایندی مورد استفاده قرار می گیرد.
لوله‌کشی خدماتی (Service Piping): به منظورانتقال آب، بخار و هوای فشرده مورد استفاده قرار می گیرد. در بعضی از موراد به این روش لوله‌کشی یوتیلیتی (Utility Piping) نیز گفته میشود.
لوله‌کشی دریایی (Marine Piping): به منظور پایپینگ داخل کشتی ها انجام می شود. این سیستم پایپینگ دامنه بسیار وسیعی دارد.
لوله‌کشی انتقال (Transportation Piping): این سیستم معمولا مربوط به لوله‌کشی‌هایی با قطرهای بسیار بزرگ است که جهت انتقال نفت و گاز و آب و گاهی زغال‌سنگ (به صورت شناور در آب) به فاصله چندین کیلومتر صورت می پذیرد. در این سیستم از یک خط می‌توان برای انتقال سیالات مختلف به صورت پشت سرهم استفاده کرد. لوله‌های انشعاب نیز توانایی هدایت سیال به مسیر مورد نظر را دارند.
لوله‌کشی شهری (Civil Piping): این سیستم لوله‌کشی در مناطق شهری و برای توزیع منابع (یوتیلیتی) (آب و گاز و فاضلاب شهری) انجام می پذیرد.
لوله‌کشی تأسیسات یا لوله‌کشی تجاری (Plumbing): این نوع از لوله کشی در داخل ساختمان‌ها، مدرسه‌ها، بیمارستان‌ها و … که مربوط به لوله‌کشی آب، گاز، فاضلاب، تأسیسات، سوخت مایع و آتش‌نشانی است، صورت می پذیرد.
طراحی و ساخت یک Plant صنعتی فرآیند پیچیدهای است که در آن اطلاع از محل مورد نظر، فرآیند و میزان تولید و معیار و استاندارد طراحی جهت تامین نیاز مورد نظر باید لحاظ شود.
رویکرد تخصصی و صنعتی اینرژی در ارائه و خرید تجهیزات پایپینگ Piping بر این است تا طیف وسیعی از انواع ولوها، لوله و اتصالات حوزه پایپینگ موجود در بازار را در حوزه های مختلف صنعتی گردآوری نموده تا همواره فرصتی مناسب برای مقایسه و خرید اینترنتی تجهیزات پایپینگ فراهم گردد.
کارشناسان پشتیبانی همواره در فرایند خرید آنلاین تجهیزات پایپینگ برای انتخاب مناسب و مقرون به صرفه و مشاوره تخصصی محصولات در کنار شما خواهند بود. همچنین جهت خرید و فروش تجهیزات پایپینگ به سایت اینرژی مراجعه فرمایید.
همچنین شرکت اینرژی از تمام تولید کنندگان، واردکنندگان و انبار داران تجهیزات استوک پایپینگ دعوت به همکاری در بازاریابی و فروش می نماید.
